Kiến trúc nhà thờ gỗ được ứng dụng trong xây dựng

Kiến trúc nhà gỗ được áp dụng rất nhiều trong xây dựng nhà thờ họ. Những dòng họ chọn lối kiến trúc nhà thờ gỗ luôn mang đến hình ảnh đẹp, thể hiện được nét truyền thống và tôn nghiêm. Để tìm hiểu thêm về lối kiến trúc này mời các bạn cùng tham khảo bài viết của chúng tôi sau đây nhé.

Khái quát về nhà gỗ truyền thống

Nhà gỗ truyền thống hay chính xác hơn thì đây là cách thức gọi tên của nhà gỗ cổ truyền Bắc Bộ, được lưu truyền lại từ xưa và đến thế hệ sau này vẫn sử dụng để gọi một cách tương tự.

Trong lối kiến trúc truyển thống của nhà gỗ cổ truyền Bắc Bộ, ngôi nhà được dựng trên các cột gỗ lớn khỏe, rồi được dựng lên theo các vì và được nối sở hữu nhau bằng các xà ngang, xà ngưỡng liên hoàn tạo thành một bộ sườn kiên cố.

Sau khi bộ sườn được dựng thì lợp mái và làm tường xung quanh . Để chi tiết hơn thì chúng ta cần mang những bài phân tích chi tiết về kiến trúc nhà gỗ theo đặc trưng của từng khu vực, địa phương cũng như giai đoạn lịch sử. Nhưng với mục tiêu là giúp những bạn đang mới tìm hiểu về kiến trúc này thì chúng tôi xin được giới thiệu một số thông tin dưới đây.

nha-tho-go
Kiến trúc nhà thờ họ truyền thống

Một số thông tin về loại hình nhà thờ gỗ

Mái nhà cổ Việt Nam

Hoành là những dầm chính đỡ mái đặt nằm ngang theo chiều dài nhà, vuông góc có khung nhà.

Rui là những dầm phụ trung gian, đặt dọc theo chiều dốc mái (trực giao sở hữu hoành), gối lên hệ thống hoành.

Mè là các dầm phụ nhỏ, đặt trực giao với rui, đồng thời với hoành, gối lên hệ dui. khoảng cách thức giữa các mè là nhỏ nhất, vừa đủ để lợp ngói.

Với việc ứng dụng hệ thống kết cấu hoành – rui – mè, nhằm phân nhỏ nhịp của kết cấu đỡ mái tạo nên một hệ lưới vừa đủ để lát lớp gạch màm và lợp ngói bên trên.

Gạch màn là một loại gạch lá nem đơn bằng đất nung, với tác dụng đỡ ngói song song tạo độ phẳng cho mái, chống thấm dột và chống nóng. Trong các kiến trúc này thì phần gạch màn thường được sắp xếp đặt  trực tiếp trên lớp mè.

Ngói mũi hài hay còn có tên gọi khác trong truyền thống là ngói ta hoặc ngói vẩy rồng, bằng đất nung, có khả năng chống thấm trực tiếp nước dột và chống nóng rất tốt, lợp trên lớp gạch màn và cũng có thể mang lớp đất sét kẹp giữa.

nha-go-co-truyen
Phối cảnh toàn bộ của một căn nhà gỗ thờ họ

Hệ cột trong nhà thờ gỗ

Trong bộ khung nhà kiến trúc cổ Việt Nam nói riêng hay nhà thờ gỗ nói riêng, cột là bộ phận chính có tác dụng chịu lực nén, hầu hết đều được đặt trên những đế cột bằng đá mà không có bất kỳ mối kết liên nào giữa phần thân cột và phần đế.

Công trình kiên cố được là hoàn toàn dựa vào sức nặng, sức đè nén của nó. Thường thấy các kiến trúc nhà gỗ sẽ được sở hữu 3 chiếc cột chính

Cột chiếc: cột chính của nhà đặt ở hai đầu nhịp chính

Cột quân hay cột con: cột phụ nằm ở đầu nhịp phụ 2 bên nhịp chính;

Cột hiên: được bố trí nằm ở  phần hiên nhà, phía trước.

nha-tho-go
Một view nhà thờ gỗ ấn tượng

Xà trong nhà thờ gỗ

Xà là những giằng ngang chịu kéo, kết liên những cột với nhau, gồm mang các mẫu xà nằm trong khung và các chiếc xà nằm ngoài khuông vuông góc với khung. Xà nằm trong khung, thường đặt ở cao độ đỉnh những cột quân để kết liên được cả cột dòng và cột quân, gồm:

Xà thượng liên kết đỉnh những cột mẫu; xà này cùng lúc sở hữu chiều dài của nhà.

Xà hạ hay xà đại, liên kết các cột chiếc tại cao độ đỉnh cột quân, gần sát vị trí liên kết xà lòng, xà nách vào cột cái. Xà này cũng chạy cùng lúc có chiều dài của nhà.

Xà tử thượng (xà trên của cột con): liên kết các cột quân của những khuông ở bên trên.

Xà tử hạ (xà dưới của cột con): liên kết các cột quân của những khung ở bên dưới, tại độ cao ngay trên hệ cửa bức bàn.

Xà ngưỡng trong kiến trúc nhà thờ gỗ nối các cột quân đặt tại vị trí ngưỡng cửa. Xà này có tác dụng đỡ hệ thống cửa bức bàn trong tổng thể căn nhà.

Xà hiên kiên kết những cột hiên của các sườn.

Thượng lương, còn có tên gọi khác đó là là đòn dông hay xà nóc và được đặt trên đỉnh mái.

nha-tho-go
Cấu trúc nhà thờ gỗ

Bẩy- Kẻ

Bẩy hay bẩy hậu hoặc bẩy hiên: là dầm nằm trong khung kết liên vào cột quân phía sau nhà, đỡ phần mái vẩy phía sau. Đối với kiến trúc nhà gỗ cổ truyền thì tiền kẻ, hậu bẩy.

Đối với những công trình công cộng như đình làng, thường bốn mặt xung quanh đều với hiên thoáng không với cột hiên, nên thường sử dụng bẩy hiên. Kẻ là những dầm đơn đặt theo phương chéo của mái nhà, gác lên những cột bằng liên kết mộng, thường mang các loại kẻ sau:

Kẻ ngồi là kẻ gác trong khoảng cột mẫu sang cột quân, trong khung;

Kẻ hiên là kẻ gác trong khoảng cột quân sang cột hiên, trong khung. 1 phần kẻ hiên được kéo dài đâm xuyên qua cột hiên để đỡ phần chân mái.

Bẩy kẻ ngoài thuộc tính chịu lực nó còn là vị trí ưa thích của những nghệ nhân điêu khắc xưa. Nội dung điêu khắc hình ảnh theo linh tính, đời sống, văn hóa tùy theo loại thể những dự án từ nhà ở tới nhà thờ gỗ hay đình làng, tín ngưỡng.

Kết cấu khác trong kết cấu nhà gỗ cổ truyền – nhà thờ họ

Con rường được hiểu là các đoạn gối đỡ mái dạng dầm gỗ hộp để đỡ hoành mái, sắp xếp chồng lên nhau. Chiều dài của chúng thu ngắn dần cân theo chiều vát của mái, càng những con rường bên trên càng ngắn. Ngoài ra vì nóc các con rường thiết kế nằm chồng lên câu đầu.

Con lợn có tên gọi khác là rường bụng lợn: là con rường vị trí trên cùng, gối lên con rường bên dưới qua 2 đoạn cột ngắn gọi là trụ trốn, và làm cho nhiệm vụ đỡ xà nóc (thượng lương). Bên dưới vị trí của rường bụng lợn (giữa hai trụ trốn) là thiết kế ván lá đề thường để điêu khắc chạm trổ với mục đích trang trí. Con lợn trong lối kiến trúc nhà gỗ còn có thể được thay bằng giá chiêng.

Rường cụt là cái rường nằm ở vì nách (giữa cột chiếc và cột quân), chúng đặt chồng lên xà nách, chúng đỡ hoành và vẫn thu ngắn dần chiều dài khi lên cao xoải theo độ dốc mái.

Cửa bức bàn

Con tiện

Dạ tàu

Đầu đao

Nhà gỗ 5 gian trong kiến trúc cổ truyền Bắc Bộ và những điểm thú vị

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *